Hemelwaterbelasting en korting op rioolheffing

Je hoort het woord steeds vaker: hemelwaterbelasting. Toch staat er op geen enkele Nederlandse belastingaanslag een regel met die naam. Wat klopt er dan wel? Kort gezegd: je betaalt al voor de afvoer van regenwater, alleen zit dat verstopt in je rioolheffing. En precies daar liggen kansen — want wie regenwater afkoppelt en opvangt, kan in steeds meer gemeenten korting of subsidie krijgen.

Bestaat er een hemelwaterbelasting in Nederland?

Nee, een aparte hemelwaterbelasting bestaat niet als landelijke heffing. De kosten voor het inzamelen en verwerken van regenwater worden in Nederland betaald via de gemeentelijke rioolheffing. Die heffing dekt drie zorgplichten tegelijk: afvalwater, hemelwater én grondwater. Het idee van een losse 'regenwaterbelasting' leeft vooral omdat sommige gemeenten hun heffing zo opbouwen dat het regenwaterdeel zichtbaar wordt.

De rioolheffing is geen vrijblijvende rekening: gemeenten gebruiken de inkomsten voor onderhoud en vervanging van het riool en voor de afvoer van hemel- en grondwater (Rijksoverheid). De gemeenteraad legt in een verordening vast wie betaalt en op welke grondslag (VNG, 2024).

Waar betaal je dan precies voor in de rioolheffing?

Je betaalt voor drie wettelijke zorgplichten van de gemeente: het inzamelen en transporteren van afvalwater, het verwerken van hemelwater, en het op peil houden van het grondwater. Het regenwater dat via je dak, dakgoot en regenpijp het riool in stroomt, valt onder die tweede taak — en kost de gemeente geld.

De gemeenteraad bepaalt zelf de opbouw. Sommige gemeenten heffen bij de eigenaar, andere bij de gebruiker, en sommige bij allebei via een gecombineerd tarief (VNG). Het is wettelijk ook toegestaan om gesplitst te heffen: een apart bedrag voor afvalwater en een apart bedrag voor hemelwater. Dat laatste maakt het zichtbaar wat regenwaterafvoer eigenlijk kost — en dat opent de deur naar korting.

Kun je korting krijgen op de rioolheffing als je regenwater afkoppelt?

Ja, dat kan — al hangt het af van je gemeente. Een groeiend aantal gemeenten hanteert tariefdifferentiatie: koppel je je hemelwater aantoonbaar af van het riool, dan betaal je minder of niets voor het regenwaterdeel van de heffing. De gedachte is eerlijk: maak je geen gebruik van het riool voor regenwater, dan hoef je daar ook niet voor te betalen.

Son en Breugel was hierin een voorloper: als eerste Nederlandse gemeente koppelde het de rioolheffing aan afkoppelen, met een korting van €50 per jaar op de heffing plus een eenmalige subsidie van €300 wanneer zowel de voor- als achterzijde van de woning werd afgekoppeld (Waterfabriek, 2019). Inmiddels volgen meer gemeenten dit model, vaak gekoppeld aan de eis dat je een minimale hoeveelheid neerslag zelf opvangt of laat infiltreren.

Hoe hoog is de afkoppelsubsidie voor regenwater?

De meeste gemeenten werken niet met heffingskorting maar met een afkoppelsubsidie per vierkante meter afgekoppeld verhard oppervlak. De bedragen lopen in 2026 uiteen van ongeveer €4 tot €14 per m². Vaak geldt een minimumoppervlak en een maximumbedrag per woning, en soms verdubbelt het waterschap de bijdrage.

• Apeldoorn: €7 tot €14 per m² afgekoppeld oppervlak (Gemeente Apeldoorn).
• Bronckhorst, Beesel en Waalwijk: €10 per m², bij Waalwijk tot maximaal €10.000 (Bronckhorst, Beesel, Waalwijk).
• Gennep: €4 per m², dat Waterschap Limburg verdubbelt tot €8 per m² voor oppervlakken tussen 40 en 200 m² (Gemeente Gennep).

Omdat de regels per gemeente verschillen, loont het om de actuele verordening of de subsidiepagina van je eigen gemeente te checken voordat je begint. In de praktijk zien we dat een goed onderbouwd afkoppelplan de aanvraag aanzienlijk soepeler laat verlopen.

Wat moet je doen om voor korting of subsidie in aanmerking te komen?

De kern is altijd hetzelfde: je moet aantonen dat het regenwater niet langer het riool in gaat. Dat betekent de regenpijp loskoppelen van de gemeentelijke riolering en het water op eigen terrein opvangen, bergen of laten infiltreren. Sommige gemeenten stellen daarbij een minimale bergingseis per vierkante meter dak.

1. Koppel de regenpijp af van het riool en leid het water naar je eigen terrein.
2. Zorg voor opvang of infiltratie: een regenton, infiltratiekratten, een ondergrondse tank of een wadi.
3. Voldoe aan de bergingseis die je gemeente stelt (vaak uitgedrukt in millimeters neerslag per m² dak).
4. Vraag de subsidie of tariefkorting aan en lever de gevraagde foto's, tekening en oppervlakteberekening aan.

Een grotere ondergrondse opvang telt vaak dubbel: je voldoet ruimer aan de bergingseis én je houdt water vast voor hergebruik in tuin of toilet. Daarmee verlaag je niet alleen je rioolheffing, maar ook je drinkwaterverbruik.

Loont afkoppelen financieel?

Voor de meeste huishoudens is afkoppelen geen kostenpost maar een investering met meerdere terugverdienkanten. De subsidie dekt een deel van de aanleg, een eventuele heffingskorting loopt jaar na jaar door, en met hergebruik bespaar je op drinkwater. Daar komt de niet-financiële winst bij: minder wateroverlast bij hoosbuien en een groenere, koelere omgeving.

De exacte terugverdientijd hangt af van je gemeente, je dakoppervlak en het type systeem. Het verschil tussen een regenton en een ondergrondse tank met hergebruik is groot — qua kosten én qua opbrengst. Reken het daarom door op jouw situatie voordat je kiest.

Wil je weten wat afkoppelen en regenwateropvang voor jouw woning opleveren? Bereken je situatie met onze calculator of vraag vrijblijvend een advies aan — dan kijken we meteen welke korting en subsidie in jouw gemeente mogelijk zijn.