Regenwatersysteem in bestaande bouw: zo pak je het aan

Een nieuwbouwwoning krijgt een regenwatersysteem er vaak kant-en-klaar bij. In een bestaand huis ligt dat anders: de leidingen zitten al in de muren, de tuin is aangelegd en de regenpijp loopt rechtstreeks het riool in. Toch is een regenwatersysteem in bestaande bouw in de meeste woningen prima te realiseren. Het vraagt vooral om slim plannen en netjes leidingwerk. Hieronder lopen we de hele aanpak door, van afkoppelen tot de veilige aansluiting op je kranen.

Kun je een regenwatersysteem in bestaande bouw aanleggen?

Ja, in vrijwel elke bestaande woning kun je een regenwatersysteem aanleggen. De techniek is dezelfde als bij nieuwbouw: opvangen, opslaan, oppompen en gebruiken. Het verschil zit in het inpassen. Je werkt met bestaande regenpijpen, een ingerichte tuin en leidingen die al in de muren liggen. Dat maakt het meer maatwerk, maar zelden onmogelijk.

De haalbaarheid hangt vooral af van drie dingen: is er ruimte voor een tank (ondergronds of in een kruipruimte), kun je een leiding naar de gebruikspunten trekken, en hoeveel dakoppervlak kun je afkoppelen. In de praktijk zien we dat juist het leidingwerk binnenshuis de bepalende factor is, niet de techniek van het systeem zelf.

Welke onderdelen heb je nodig?

Een compleet regenwatersysteem bestaat uit een opvangpunt op de regenpijp, een filter, een opslagtank, een pomp met drukvat of besturing, een aparte huishoudwaterleiding en een aansluiting op drinkwater voor droge periodes. Elk onderdeel heeft in bestaande bouw zijn eigen aandachtspunt.

• Bladscheider of voorfilter op de regenpijp: houdt blad en grof vuil tegen voordat het water de tank in gaat.
• Opslagtank: ondergronds in de tuin, of een kleinere tank in de kruipruimte of garage als graven niet kan.
• Pomp met besturing: zuigt water uit de tank en houdt de druk op de huishoudwaterleiding.
• Aparte (kunststof) leiding naar toilet, wasmachine en buitenkraan, herkenbaar gescheiden van de drinkwaterleiding.
• Drinkwaterbijvulling met terugstroombeveiliging, zodat het systeem nooit zonder water valt.

Hoe koppel je de regenpijp af in een bestaand huis?

Afkoppelen doe je door de regenpijp boven het maaiveld door te zagen en het water via een filter naar de tank te leiden in plaats van naar het riool. De bestaande rioolaansluiting houd je als overloop, voor als de tank vol is. Zo gaat overtollig water alsnog veilig weg en kan de tank niet overstromen.

Kies bij voorkeur de regenpijp die het meeste dakoppervlak afvoert; dat levert het meeste water op. Let op de hoogte: de tank moet lager liggen dan het afkoppelpunt zodat het water er op natuurlijk verval in stroomt. Bij een platdak of een pijp aan de achterzijde scheelt dat vaak graafwerk.

Waar plaats je de regenwatertank bij weinig ruimte?

De beste plek voor een tank is ondergronds in de tuin: daar blijft het water koel en donker, wat alggroei en bacteriën tegengaat. Is graven geen optie, dan kan een tank ook in de kruipruimte, kelder of garage. Belangrijk is dat de tank afgesloten en donker staat en bereikbaar blijft voor inspectie en onderhoud.

Bij krappe stadstuinen kan een platte of modulaire tank uitkomst bieden; die heeft minder graafdiepte nodig. In een kruipruimte werk je met een kleiner volume, maar je bespaart fors op graafwerk. De vuistregel: liever een kleinere tank die past en goed werkt, dan een grote die nergens kwijt kan.

Hoe sluit je het systeem veilig aan op je leidingen?

Veilig aansluiten betekent dat regenwater en drinkwater elkaar nooit kunnen raken. Je legt een volledig aparte, herkenbare huishoudwaterleiding aan voor toilet, wasmachine en buitenkraan. Op de plek waar drinkwater bijvult, hoort een terugstroombeveiliging die voorkomt dat regenwater het drinkwaternet in kan stromen. Drinkwaterinstallaties moeten in Nederland voldoen aan de norm NEN 1006 (IPLO, 2024).

Regenwater mag je in huis gebruiken voor toiletspoeling, de wasmachine en de buitenkraan, maar niet als drinkwater. Wanneer het systeem toilet of wasmachine voedt, moet het automatisch kunnen omschakelen naar drinkwater zodra de tank leeg is (Duurzaam Bouwloket, 2024). Die omschakeling en de terugstroombeveiliging zijn geen luxe maar een eis: ze beschermen de kwaliteit van het drinkwater in je hele wijk.

In bestaande bouw is dit het bewerkelijkste deel. Soms loopt de huishoudwaterleiding netjes mee in een meterkast of bijkeuken, soms moet je sleuven hakken of een leiding langs het plafond of door een kruipruimte trekken. Laat dit deel bij voorkeur door een vakman uitvoeren; een fout in de scheiding tussen regen- en drinkwater wil je niet maken.

Wat kost en hoeveel werk is een systeem in bestaande bouw?

De kosten van een regenwatersysteem in bestaande bouw lopen sterk uiteen, afhankelijk van of je alleen de tuin voedt of het hele huis. Een eenvoudige opvang voor de buitenkraan is een kleine ingreep. Een volledige aansluiting op toilet en wasmachine vraagt meer: graafwerk, een pomp, besturing en nieuw leidingwerk door het huis.

Wat het werk groter maakt dan bij nieuwbouw is het herstel achteraf: bestrating terugleggen, sleuven dichtmaken, eventueel een stukje tuin opnieuw inrichten. In de praktijk zien we dat klanten dit deel onderschatten. Plan het daarom in één keer goed, dan hoef je de tuin niet twee keer open te leggen.

Heb je een vergunning nodig?

Voor een regenwatersysteem in een bestaande woning heb je doorgaans geen vergunning nodig. Het afkoppelen van je dak en het plaatsen van een tank vallen meestal onder normaal onderhoud en aanpassingen. Wel gelden er technische eisen aan de drinkwaterinstallatie en de scheiding tussen regen- en drinkwater.

Veel gemeenten en waterschappen stimuleren afkoppelen juist, soms met een subsidie of een vergoeding per afgekoppelde vierkante meter dak. Check daarom altijd de regeling van jouw gemeente of waterschap voordat je begint; dat kan een deel van de kosten dekken.

Onderhoud: waar moet je op letten?

Een regenwatersysteem vraagt weinig, maar geen nul onderhoud. Het voorfilter op de regenpijp moet periodiek schoon: blad en mos verstoppen het anders. De tank controleer je af en toe op bezinksel en de pomp en besturing laat je bij voorkeur jaarlijks nalopen. Houd de tank altijd bereikbaar, juist als hij ondergronds ligt.

Wil je weten wat een regenwatersysteem voor jouw woning oplevert en wat het ongeveer kost? Bereken het vrijblijvend of vraag een offerte aan, dan kijken we samen wat in jouw situatie het beste past.