Jaarlijks onderhoud: wat doet de monteur?

Wat houdt het jaarlijks onderhoud van een regenwatersysteem precies in?

Bij het jaarlijks onderhoud loopt de monteur het hele systeem na: hij reinigt de voorfilter, controleert en test de pomp met de drukschakelaar, inspecteert de terugslagklep die regenwater van drinkwater scheidt, en beoordeelt het waterpeil en de toestand van de put. Het draait om twee dingen: een betrouwbare wateraanvoer en een veilige scheiding met je drinkwater.

Een regenwatersysteem is geen apparaat dat je installeert en vergeet. Bladeren, fijn slib, kalk en slijtage doen hun werk, ook als alles ogenschijnlijk gewoon doorloopt. Een jaarlijkse beurt vangt die sluipende problemen af voordat ze leiden tot een vastgelopen pomp, een vervuilde tank of — het vervelendst — terugstroming richting je drinkwaterleiding. De Europese norm voor regenwatergebruik, NEN-EN 16941-1, behandelt onderhoud dan ook als een vast onderdeel van een goed systeem, naast ontwerp en installatie (NEN).

Welke filters reinigt de monteur, en waarom is dat belangrijk?

De monteur reinigt in de eerste plaats de voorfilter: het onderdeel dat bladeren, mos en grof vuil tegenhoudt voordat het regenwater de tank in loopt. Raakt die filter dicht, dan stroomt er minder of geen water meer naar je opslag en gaat vuil zich ophopen. Dit is het onderdeel dat de meeste aandacht vraagt.

Afhankelijk van het type systeem zitten er meerdere filterstappen in: een grof rooster in de regenpijp of goot, een voorfilter vlak voor de tank, en soms een fijnfilter na de pomp voor toepassingen als de wasmachine. De monteur spoelt deze door, verwijdert de biofilm die zich onvermijdelijk vormt, en controleert of de filterelementen niet beschadigd of versleten zijn. In de praktijk zien we dat juist de filterstap het verschil maakt: werkt die goed, dan blijft de rest van het systeem opvallend schoon en hoeft de tank zelf veel minder vaak een grote beurt.

Tussen de bezoeken door kun je zelf de bovenste grofvuilfilter en het bladrooster in de gaten houden, zeker in de herfst. Even uitspoelen met een tuinslang volstaat. Gebruik geen hogedrukreiniger en geen chemische reinigers of chloor: die beschadigen de filterelementen en verstoren het natuurlijke evenwicht in de tank.

Hoe controleert de monteur de pomp en de drukschakelaar?

De monteur laat de pomp draaien en luistert en kijkt mee: bouwt het systeem netjes druk op, schakelt de pomp in en uit op de juiste momenten, en draait hij rustig zonder te brommen of te trillen? De drukschakelaar of de besturing wordt getest, want een hapering daar zorgt voor een pomp die blijft draaien of juist niet aanslaat.

Verder kijkt hij naar de aanzuiging en de leidingen op lekkage, naar het expansievat als dat aanwezig is, en naar de elektrische aansluiting. Bij een pomp die vaak kort achter elkaar aan- en uitslaat — pendelen — is er meestal iets aan de hand met druk of vat; dat wil je vroeg zien. Een pomp die jaar in jaar uit hetzelfde geluid maakt, is precies wat je wilt horen.

Waarom controleert de monteur de scheiding met je drinkwater?

Dit is veiligheidstechnisch het belangrijkste punt. Regenwater is geen drinkwater en mag onder geen beding terugstromen in je drinkwaterleiding. De monteur controleert daarom de terugslagklep en de manier waarop bijvulling met drinkwater is geregeld — vaak via een onderbreking met luchtspleet, zodat fysiek contact tussen beide watersoorten onmogelijk is.

In Nederland geldt voor leidingwaterinstallaties de norm NEN 1006; een correcte, gekeurde scheiding tussen regen- en drinkwater valt daaronder en hoort bij elke regenwaterinstallatie die op het toilet of de wasmachine is aangesloten (Rijksoverheid). Ook leidingen en tappunten horen duidelijk gemarkeerd te zijn, zodat niemand per ongeluk regenwater als drinkwater gebruikt. Het RIVM wijst er bovendien op dat regenwater niet zonder meer veilig is om te drinken en uitdrukkelijk niet voor consumptie of persoonlijke hygiëne bedoeld is (RIVM).

Moet de regenwaterput of -tank ook elk jaar gereinigd worden?

Nee. Als de filters hun werk goed doen, hoeft de tank zelf maar eens per vier tot vijf jaar een grote reiniging, waarbij het bezonken slib en zand van de bodem wordt weggezogen. Bij de jaarlijkse beurt beoordeelt de monteur alleen of dat moment al in zicht is: hoeveel sliblaag ligt er, hoe helder is het water, en is er aanslag op de wanden?

Het uitzuigen van een put laat je over aan een vakman. In een gesloten tank kan zuurstoftekort ontstaan en kunnen rottingsgassen vrijkomen; daar zonder de juiste voorzorg in afdalen is levensgevaarlijk. Een professional zuigt de put leeg van bovenaf en hoeft er in de meeste gevallen niet eens in. De beste periode voor zo'n reiniging ligt in het droge seizoen, wanneer het waterpeil laag staat en er weinig water hoeft te worden afgevoerd.

Wat controleert de monteur nog meer tijdens het bezoek?

Naast filters, pomp en scheiding loopt de monteur de rest van de installatie na: het waterpeil en de werking van de vlotter of niveausensor, de overloop die overtollig regenwater veilig afvoert, en de algehele staat van leidingen, deksel en koppelingen. Kleine zaken die je zelf kunt bijhouden zijn:

• Bladrooster en grofvuilfilter uitspoelen, vooral in de herfst.
• Het deksel van de put goed dicht en kindveilig houden.
• Letten op kleur en geur van het water bij de kraan; troebel of muf water is een signaal.
• De pomp in de gaten houden op vreemd geluid of vaak aanslaan.

De rest — druktest, klepcontrole, slibmeting — vraagt gereedschap en routine en hoort bij de jaarlijkse beurt.

Wat gebeurt er als je het onderhoud overslaat?

Een jaar overslaan voelt zelden meteen als een probleem, en dat is precies het risico. Een dichtslibbende filter, een pomp die op zijn laatste benen loopt of een terugslagklep die niet meer goed sluit, geven vaak pas laat een duidelijk signaal. Tegen die tijd is de schade groter en de rekening hoger.

Het meest serieuze risico is de scheiding met je drinkwater. Een klep die ongemerkt faalt, kan regenwater richting je leidingnet laten lekken. Juist omdat je dat niet ziet, is de jaarlijkse controle geen luxe maar een veiligheidsmaatregel. Goed onderhoud houdt je systeem niet alleen draaiend, het houdt je drinkwater veilig.

Overweeg je een nieuw systeem of wil je weten wat een installatie met onderhoud in jouw situatie kost? Bekijk vrijblijvend de mogelijkheden en bereken je opties via Regenplan.