Voorfilter, fijnfilter of UV-filter: wat heb je nodig?

Welk filter heb je nodig voor je regenwatersysteem?

Vrijwel elk regenwatersysteem heeft minimaal een voorfilter nodig, en voor binnengebruik komt daar een fijnfilter bij. Een UV-filter is alleen nodig als je het water in huis gebruikt voor toepassingen waar je in aanraking komt met fijne nevel of waar hygiëne telt. De vuistregel: hoe dichter het water bij je lichaam komt, hoe meer filtering je nodig hebt.

De drie filters doen elk iets anders en vullen elkaar aan. Ze concurreren niet, ze vormen een keten. Welke schakels je nodig hebt, hangt volledig af van waar het regenwater straks voor dient: de tuin, het toilet, de wasmachine of zelfs de douche.

Wat doet een voorfilter precies?

Een voorfilter vangt het grove vuil af voordat het regenwater de tank in stroomt: bladeren, mos, takjes, dakgrind en insecten. Het zit tussen de dakgoot en de tank, of bovenin de tank zelf. Zonder voorfilter slibt je tank dicht en raken pomp en leidingen verstopt. Dit is de basis die je nooit overslaat.

Voorfilters werken meestal met een fijnmazig roestvrijstalen of kunststof zeefje, vaak rond 0,3 tot 0,8 millimeter maaswijdte. Het schone water loopt door, het vuil spoelt met de overloop weg of blijft in een opvangbakje liggen. Een goed voorfilter is zelfreinigend of vraagt hooguit een paar keer per jaar even uitspoelen. In de praktijk zien we dat dit het onderdeel is dat het vaakst wordt verwaarloosd, terwijl juist hier de meeste problemen ontstaan.

Wanneer heb je een fijnfilter nodig?

Een fijnfilter heb je nodig zodra je regenwater binnenshuis gebruikt, bijvoorbeeld voor toilet of wasmachine. Het zit na de pomp en haalt de kleinere zweefdeeltjes uit het water die het voorfilter doorlaat: fijn stof, zandkorrels en troebeling. Zo voorkom je verkleuring in de toiletpot en bescherm je de ventielen van je wasmachine.

Fijnfilters werken doorgaans met een vervangbare filterkaars in een huis, met een fijnheid tussen 5 en 20 micron. Hoe lager het getal, hoe fijner. Voor toiletspoeling volstaat een grovere kaars, voor de wasmachine kies je fijner zodat er geen deeltjes in je wasgoed achterblijven. De kaars vervang je een paar keer per jaar, afhankelijk van hoe troebel je dakwater is. Een fijnfilter maakt water helder, maar het maakt het niet hygiënisch veilig: bacteriën zijn veel kleiner dan 5 micron en glippen er moeiteloos doorheen.

Wanneer is een UV-filter echt nodig?

Een UV-filter is nodig wanneer regenwater in contact komt met je lichaam of met nevel die je inademt, zoals bij een douche, een hogedrukreiniger of een tuinsproeier vlak bij terras en speeltoestellen. UV-licht doodt bacteriën, virussen en schimmels in het water. Voor toilet en wasmachine is het meestal niet nodig, maar zodra hygiëne meespeelt is het verstandig.

Een UV-filter is een lamp in een gesloten kokerhuis waar het water langsstroomt. Het ultraviolette licht beschadigt het DNA van micro-organismen zodat ze zich niet meer kunnen vermenigvuldigen. Belangrijk: UV werkt alleen op helder water. Troebel water schermt de bacteriën af van het licht, dus een UV-filter staat altijd ná een fijnfilter, nooit op zichzelf. De lamp gaat ongeveer een jaar mee en moet daarna vervangen worden, ook als hij nog brandt, omdat de werking afneemt. Let op: regenwater blijft ook met UV juridisch geen drinkwater. Voor toepassingen waar je het echt zou drinken gelden strengere eisen en is aansluiting op het drinkwaternet de norm.

Voorfilter, fijnfilter of UV-filter: welke combinatie past bij jouw gebruik?

Voor alleen tuingebruik volstaat een voorfilter. Gebruik je regenwater ook in huis voor toilet en wasmachine, dan combineer je voorfilter en fijnfilter. Pas bij toepassingen met lichaamscontact of nevel, zoals douche of sproeier dicht bij mensen, voeg je een UV-filter toe. De keten bouw je dus op naar gebruik, niet andersom.

• Alleen tuin (gieter, slang ver van mensen): voorfilter.
• Toilet doorspoelen: voorfilter plus een grovere fijnfilter.
• Wasmachine: voorfilter plus een fijnere fijnfilter, zodat er geen deeltjes in je wasgoed komen.
• Buitenkraan, hogedrukreiniger of sproeier bij terras en speeltoestellen: voorfilter, fijnfilter en UV-filter.
• Douche of andere toepassing met nevel en lichaamscontact: voorfilter, fijnfilter en UV-filter als minimum.

De volgorde in de keten staat vast: eerst grof, dan fijn, dan UV. Elk filter beschermt het volgende. Sla je het voorfilter over, dan loopt je fijnfilter binnen weken dicht. Zet je UV vóór het fijnfilter, dan doet de lamp half zijn werk.

Wat kost een filter aan onderhoud en hoe vaak?

Filters zijn goedkoop in aanschaf maar vragen onderhoud, en daar zit het echte verschil. Een voorfilter spoel je een paar keer per jaar uit en vraagt verder weinig. Een fijnfilterkaars vervang je meerdere keren per jaar. Een UV-lamp vervang je jaarlijks. Wie dat onderhoud overslaat, krijgt verstopping, troebel water of een UV-lamp die niets meer doet.

In de praktijk zien we dat de meeste storingen niet aan een kapot systeem liggen, maar aan vergeten onderhoud. Een dichtgeslibd voorfilter of een verzadigde filterkaars is binnen tien minuten verholpen, maar pas als je het opmerkt. Zet onderhoud daarom in je agenda, het is de goedkoopste verzekering tegen problemen. Kies bij de aanleg ook filters die makkelijk bereikbaar zijn, want een filter dat je niet kunt bereiken, onderhoud je niet.

Kun je later nog een filter toevoegen?

Ja, je kunt een systeem later uitbreiden, maar het is goedkoper en netter om er vooraf rekening mee te houden. Begin je met alleen tuinwater en wil je later het toilet aansluiten, dan komt er een fijnfilter bij. Wil je nog later een buitendouche, dan volgt UV. Reserveer bij de aanleg alvast ruimte en aansluitpunten.

Het lastige van achteraf bijbouwen is meestal niet het filter zelf, maar de ruimte en de leidingen eromheen. Een filterhuis en een UV-koker hebben plek nodig op een toegankelijke plek na de pomp. Denk je daar bij de installatie al over na, dan is uitbreiden later een kwestie van inschuiven in plaats van openbreken.

Twijfel je welke filtercombinatie bij jouw dak, tank en gebruik past? Reken je situatie door of vraag een vrijblijvende offerte aan, dan kijken we samen welke schakels je echt nodig hebt.