Besparen op vastrecht en BOL van je waterrekening

Waar bestaat je waterrekening eigenlijk uit?

Je waterrekening bestaat uit drie delen: een vast bedrag per aansluiting (vastrecht), een variabel bedrag per verbruikte kubieke meter, en de Belasting op Leidingwater (BOL). Over het tarief én de BOL betaal je daarnaast 9% btw. Alleen het verbruiksdeel en de BOL bewegen mee met hoeveel water je gebruikt.

Het vastrecht dekt de kosten van je aansluiting, de meter en het onderhoud van het leidingnet. Dat bedrag betaal je of je nu veel of weinig water gebruikt. Het variabele tarief reken je per kuub af. In 2026 ligt het gewogen gemiddelde drinkwatertarief op €2,05/m³ exclusief belasting en €2,71/m³ inclusief belasting, al verschilt dat per drinkwaterbedrijf.

Belasting maakt een fors deel uit van de prijs. In 2026 bestaat de drinkwaterprijs gemiddeld voor 24,9% uit belastingen en voor 75,1% uit kosten van het waterbedrijf. Wie wil besparen, kijkt dus naar het verbruik én naar de belasting die daaraan vastzit.

Wat is vastrecht en kun je daarop besparen?

Vastrecht is het vaste bedrag dat je per jaar per wateraansluiting betaalt, los van je verbruik. Het dekt de aansluiting, de meter en een aandeel in het leidingnet. Omdat het niet aan je verbruik gekoppeld is, kun je er met zuiniger watergebruik niets aan veranderen. Het is een vast gegeven op je rekening.

De enige manier om vastrecht echt te verlagen is het aantal aansluitingen terugbrengen, en dat is voor een gewoon huishouden geen reële optie: je hebt nu eenmaal één aansluiting nodig. Wie hoort dat je op het vastrecht kunt besparen, wordt dus eigenlijk op het verkeerde been gezet. De echte winst zit ergens anders.

Goed om te weten: drinkwaterbedrijven verhogen het vastrecht de laatste jaren stevig om te investeren in leveringszekerheid en het verouderende leidingnet. Dat maakt het vaste deel van je rekening eerder groter dan kleiner. Reden te meer om je aandacht te richten op het deel dat je wél kunt sturen.

Wat is de BOL en hoeveel betaal je in 2026?

De Belasting op Leidingwater (BOL) is een rijksbelasting die je per kubieke meter leidingwater betaalt. In 2026 bedraagt het tarief €0,437 per m³. Over dat bedrag komt ook nog eens 9% btw, dus elke kuub die je niet gebruikt scheelt je het tarief, de BOL én de btw daarover.

Anders dan het vastrecht is de BOL volledig verbruiksgebonden. Gebruik je minder leidingwater, dan daalt het bedrag aan BOL evenredig mee. Voor een huishouden is dit het tweede deel — naast het gewone verbruikstarief — waar zuinig watergebruik direct geld oplevert.

Voor de gemiddelde gebruiker geldt deze belasting over al het verbruik. Een persoon gebruikte in 2024 gemiddeld 117,3 liter leidingwater per dag, ongeveer 43 m³ per jaar. Een flink deel daarvan gaat naar toepassingen waarvoor geen drinkwaterkwaliteit nodig is, zoals de wc en de tuin.

Verandert de BOL in 2026 en 2027?

Ja. De grootste wijziging zit niet in het tarief maar in het heffingsplafond. Tot en met 2025 werd de BOL berekend over maximaal 300 m³ per aansluiting per verbruiksperiode. In 2026 gaat dat plafond omhoog naar 50.000 m³, en vanaf 2027 vervalt het plafond helemaal.

Voor een gewoon huishouden, dat ruim onder die grenzen blijft, verandert er in de praktijk weinig: je betaalde de BOL al over je volledige verbruik. De wijziging raakt vooral grootverbruikers, die straks over élke kuub belasting betalen in plaats van alleen de eerste 300. Voor bedrijven met hoog waterverbruik wordt zuinig omgaan met leidingwater daardoor financieel een stuk interessanter.

De richting is duidelijk: de overheid maakt leidingwater bewust duurder om verspilling tegen te gaan. Wie nu al minder drinkwater gebruikt, loopt voor op die ontwikkeling.

Op welk deel van je waterrekening kun je dan echt besparen?

Besparen lukt op het verbruiksdeel: het variabele tarief per kuub plus de BOL, allebei met 9% btw erbovenop. Alles wat je aan leidingwater bespaart, telt op die drie posten tegelijk door. Het vastrecht blijft staan, maar het verbruiksdeel kun je actief omlaag brengen.

De grootste kansen zitten bij toepassingen waarvoor je geen drinkwaterkwaliteit nodig hebt. Denk aan het doorspoelen van de wc, het sproeien van de tuin, het wassen van de auto of het voeden van de wasmachine. Voor al die functies is gezuiverd, getransporteerd en belast drinkwater eigenlijk onnodig.

• Toilet doorspoelen — een van de grootste waterverbruikers in huis, prima geschikt voor regenwater.
• Tuin en planten — vooral in droge zomers loopt het leidingwaterverbruik hier hard op.
• Buitenkraan en auto wassen — toepassingen waar drinkwaterkwaliteit geen rol speelt.
• Wasmachine (met de juiste voorziening) — een groot deel van het huishoudelijk verbruik.

Door regenwater op te vangen en in te zetten voor dit soort toepassingen verklein je het deel van je verbruik dat via de drinkwatermeter loopt. En dat is nu net het deel waarop tarief, BOL en btw drukken.

Hoe helpt een regenwatersysteem je waterrekening verlagen?

Een regenwatersysteem vangt het water van je dak op en levert het terug aan toepassingen binnen en buiten waar geen drinkwater nodig is. Elke kuub regenwater die je gebruikt, is een kuub die niet door je drinkwatermeter loopt — en dus geen tarief, BOL én btw kost. Je verlaagt het variabele deel van je rekening, niet het vastrecht.

In de praktijk zien we dat huishoudens met een groot dakoppervlak en een tuin het meeste profijt hebben, omdat ze veel water opvangen én veel toepassingen hebben om het in te zetten. Hoe groter het aandeel niet-drinkwatertoepassingen dat je op regenwater zet, hoe sterker je verbruiksdeel daalt.

Naast de besparing op je rekening helpt het ontlasten van het drinkwaternet ook mee aan een breder doel: minder druk op kostbaar drinkwater, juist nu de overheid leidingwater duurder maakt. Het water dat anders zo je dak afloopt, doet zo nuttig werk.

Wil je weten hoeveel leidingwater je met je eigen dak en verbruik kunt vervangen? Reken het door met de calculator of vraag vrijblijvend een advies aan, dan kijken we samen naar wat in jouw situatie haalbaar is.