Wat is een terugstroombeveiliging?
Wat een terugstroombeveiliging is, waarom regenwater de zwaarste beveiliging vereist en hoe je dit veilig aansluit.
Een terugstroombeveiliging is een voorziening die voorkomt dat water uit je installatie terugstroomt in het openbare drinkwaternet. Bij regenwater is dat verplicht: omdat regenwater als de gevaarlijkste vloeistofklasse geldt, mag de bijvulling met drinkwater alleen via een fysieke luchtonderbreking (type AA of AB) van minimaal 2 cm. Een gewone keerklep volstaat hier niet.
Wie regenwater hergebruikt in huis, koppelt twee waterstromen die nooit mogen mengen: vies hemelwater en schoon drinkwater. De terugstroombeveiliging is precies het onderdeel dat die scheiding bewaakt. In dit artikel lees je wat het is, waarom het bij regenwater zo streng geregeld is en hoe je het correct toepast.
Wat is een terugstroombeveiliging precies?
Een terugstroombeveiliging is een voorziening die water maar één kant op laat stromen: van het drinkwaternet naar je installatie, nooit terug. Zo kan vervuild water uit je eigen leidingen niet terugzakken in het openbare net en het drinkwater van jou en je buren besmetten. Het kan een klep zijn, maar ook een fysieke luchtonderbreking.
De verplichting komt uit de norm NEN 1006, de algemene voorschriften voor leidingwaterinstallaties. Die schrijft voor dat elke installatie zó beveiligd moet zijn dat terugstroming van verontreinigd water onmogelijk is. De technische uitwerking staat in de Europese norm NEN-EN 1717 en de Nederlandse Waterwerkbladen van de drinkwaterbedrijven.
Waarom heb je een terugstroombeveiliging nodig bij regenwater?
Omdat regenwater niet drinkbaar is en je het via dezelfde installatie gebruikt als je drinkwater. Zodra die twee stromen in één systeem zitten, ontstaat het risico dat regenwater bij een drukval terugstroomt richting de kraan. De beveiliging is de fysieke garantie dat dit niet kan gebeuren.
Terugstroming klinkt theoretisch, maar gebeurt in de praktijk door een drukval in het net: bij een leidingbreuk in de straat, een brandweerinzet die veel water vraagt, of werkzaamheden. Het net kan dan even onderdruk krijgen en water uit aangesloten installaties terugzuigen. Zonder beveiliging zou regenwater die weg kunnen volgen.
In welke vloeistofklasse valt regenwater?
Regenwater valt in vloeistofklasse 5, de hoogste en gevaarlijkste categorie. NEN-EN 1717 deelt vloeistoffen in vijf klassen in, waarbij het gezondheidsrisico oploopt van klasse 1 (drinkwater) tot klasse 5 (water met microbiologische of virologische besmetting). Hemelwater dat over daken en goten stroomt, hoort bij die zwaarste klasse.
Die indeling bepaalt alles. Hoe hoger de klasse, hoe zwaarder de vereiste beveiliging. Voor klasse 5 accepteren de Waterwerkbladen geen mechanische klep meer, maar uitsluitend een onderbreking met een vrije luchtruimte: type AA of type AB. De lucht tussen de twee waterstromen is dan de fysieke garantie dat ze elkaar nooit raken.
Welke beveiliging is verplicht: keerklep of luchtonderbreking?
Voor regenwater is een vrije luchtonderbreking verplicht, geen keerklep. Een keerklep (zoals type EA, CA of BA) is een mechanisch onderdeel dat kan verslijten, vervuilen of klemmen. Voor vloeistofklasse 5 is dat onvoldoende: alleen een fysieke luchtspleet biedt voldoende zekerheid, omdat daar geen bewegend onderdeel kan falen.
Bij een regenwatersysteem wordt het drinkwater voor de bijvulling daarom boven het regenwaterreservoir uitgestort, met een zichtbare onderbreking. De norm vraagt een luchtruimte van minimaal 2 centimeter tussen de drinkwateruitloop en de hoogst mogelijke waterstand. Veel systemen werken met een KIWA-goedgekeurde bijvulunit waarin die onderbreking al is ingebouwd.
Het verschil tussen type AA en AB zit in de uitvoering: AA is een volledig vrije onderbreking, AB een vrije onderbreking met een overstort die de waterstand begrenst. Beide zijn toegestaan voor klasse 5; welke je gebruikt hangt af van de bouw van het reservoir.
Hoe sluit je een regenwatersysteem veilig op drinkwater aan?
Door de bijvulling met drinkwater volledig los te koppelen van het regenwater via een luchtonderbreking, en de regenwaterleidingen duidelijk te markeren. Dat zijn de twee kernpunten waar elke veilige aansluiting op rust. De drinkwaterleiding mag nooit rechtstreeks op een regenwaterleiding of -pomp worden aangesloten.
- Vul het reservoir bij via een vrije luchtonderbreking van minimaal 2 cm, niet via een directe koppeling of keerklep.
- Gebruik een gecertificeerde bijvulvoorziening die voor vloeistofklasse 5 (type AA of AB) is goedgekeurd.
- Markeer alle regenwaterleidingen en tappunten duidelijk als niet-drinkbaar, met waarschuwingsstickers, zodat niemand ze per ongeluk als drinkwater gebruikt.
- Houd de twee systemen volledig gescheiden: geen enkele fysieke verbinding tussen de regenwater- en drinkwaterleidingen, behalve via die luchtonderbreking.
In de praktijk zien we dat het misgaat op de details: een bijvulslang die net iets te diep in het reservoir hangt waardoor de luchtruimte verdwijnt, of ongemarkeerde leidingen die later voor verwarring zorgen. Daarom hoort dit werk bij een installateur die de Waterwerkbladen kent.
Moet je een terugstroombeveiliging onderhouden?
Een luchtonderbreking heeft geen bewegende delen en is daarmee onderhoudsarm: je controleert vooral of de vrije ruimte intact blijft. Let erop dat de drinkwateruitloop altijd boven de waterlijn blijft en dat de overstort van het reservoir niet verstopt raakt, want dan kan het waterpeil te hoog komen.
Werkt je systeem wel met mechanische keerkleppen elders in de installatie, dan vragen die periodieke controle, omdat ze door slijtage of vervuiling kunnen gaan lekken. Neem de terugstroombeveiliging daarom mee in een reguliere check van je regenwatersysteem.
Overweeg je een regenwatersysteem met drinkwaterbijvulling? Bereken vrijblijvend wat een correct beveiligde installatie voor jouw situatie kost via onze calculator, of vraag een offerte aan voor advies op maat.