Wat gebeurt er als je regenwatertank leeg is?

Een lege regenwatertank klinkt als een probleem, maar bij een goed systeem is het dat niet. Wat er precies gebeurt, hangt af van het type omschakeling dat je hebt. Hieronder lees je hoe een lege tank wordt opgevangen, waarom je er meestal niets van merkt, en waar het bij goedkope systemen soms misgaat.

Wat gebeurt er precies als de regenwatertank leeg is?

Bij een leeg regenwatersysteem schakelt de omschakeling automatisch over op drinkwater. Je wc, wasmachine en buitenkraan blijven gewoon werken, alleen draaien ze dan op leidingwater in plaats van regenwater. Je merkt er in de praktijk niets van: dezelfde druk, dezelfde toevoer. Zodra het weer regent en de tank zich vult, gaat het systeem vanzelf terug naar regenwater.

Het systeem laat de tank trouwens nooit helemaal leeglopen tot op de bodem. De pomp of de sensor houdt een minimale waterstand aan, zodat de pomp niet droogloopt en geen bezinksel van de bodem opzuigt. Die ondergrens is het moment waarop de omschakeling naar drinkwater in werking treedt.

Hoe weet het systeem dat de tank leeg is?

Het systeem meet continu de waterstand in de tank, meestal met een vlotter of een druksensor. Daalt het niveau onder een ingestelde grens, dan geeft de sensor een signaal en schakelt de regelunit over op drinkwater. Dit gebeurt geautomatiseerd, zonder dat je er zelf iets voor hoeft te doen.

Een vlotterschakelaar is de eenvoudigste variant: een drijver die meebeweegt met het waterniveau en bij een lage stand een contact maakt. Een drukopnemer of niveausensor werkt nauwkeuriger en stuurt vaak een slimmere regelaar aan die ook storingen kan melden. Welke je nodig hebt, hangt af van de grootte van je installatie en hoe fijn je de schakelpunten wilt instellen.

Hoe schakelt het systeem veilig over op drinkwater?

Bijvullen met drinkwater mag in Nederland alleen via een vrije uitloop met luchtonderbreking, niet via een directe koppeling. Het drinkwater stroomt vrij in een open bijvulbakje of buffervat boven het wateroppervlak; daartussen zit lucht. Zo kan er nooit regenwater terugstromen het drinkwaternet in. Deze eis staat in NEN-EN 1717 en Waterwerkblad 4.7.

Dit is het belangrijkste veiligheidsprincipe van een regenwatersysteem: er mag geen direct contact zijn tussen drinkwater en huishoudwater. Een vaste, dichte verbinding tussen de drinkwaterleiding en de regenwatertank is daarom verboden. De luchtonderbreking (een fysieke onderbreking met lucht ertussen) zorgt ervoor dat vervuild water nooit kan terugstromen naar de drinkwatervoorziening. Zie ook de wet- en regelgeving over regenwatergebruik en de uitwerking in de Waterwerkbladen bij NEN 1006.

Daarnaast eist de regelgeving gescheiden, herkenbare leidingen voor drinkwater en huishoudwater, waarbij de regenwaterleiding doorgaans in kunststof wordt uitgevoerd. Zo voorkom je dat iemand later per ongeluk een regenwaterleiding aansluit op een tappunt voor drinkwater. De relevante normen zijn NEN 1006, NEN-EN 16941-1 en NEN-EN 1717.

Merk je het als je systeem op drinkwater draait?

Nee, in de meeste gevallen merk je niets van de omschakeling. De druk en de toevoer blijven gelijk, dus je wc spoelt door en je wasmachine vult zoals altijd. Het enige verschil is dat het water dan uit de leiding komt en niet uit de tank, en dat je waterverbruik kort op de meter loopt.

Een slimme regelaar kan je wel actief informeren. Sommige systemen hebben een lampje of een melding die aangeeft dat er op drinkwater wordt bijgevuld, soms zelfs via een app. Handig in een droge zomer: je ziet dan in één oogopslag dat je tank langere tijd leeg staat en dat je tijdelijk leidingwater gebruikt voor toilet en wasmachine.

Wat gebeurt er bij een lege tank zonder automatische omschakeling?

Zonder automatische omschakeling valt de toevoer simpelweg weg zodra de tank leeg is. De pomp vindt geen water meer en je wc-reservoir of wasmachine krijgt niets binnen. In het slechtste geval loopt de pomp droog, wat de pomp op termijn beschadigt. Dit zie je vooral bij eenvoudige, losse pompsystemen zonder bijvulfunctie.

Bij dit soort systemen moet je in een droge periode handmatig iets doen: een kraan omzetten of de aangesloten apparaten tijdelijk op het gewone drinkwaternet aansluiten. Onhandig, en makkelijk te vergeten. In de praktijk zien we dat huishoudens met een volautomatische omschakeling hier nooit over hoeven na te denken; het systeem regelt het zelf, ook als je op vakantie bent.

Schakelt het systeem ook automatisch terug naar regenwater?

Ja. Zodra het weer regent en het waterniveau in de tank boven de ondergrens komt, schakelt het systeem automatisch terug naar regenwater. De sensor registreert de hogere waterstand en de regelunit kiest weer voor de gratis bron. Ook hiervoor hoef je niets te doen.

Goede systemen hanteren een kleine marge tussen het uitschakel- en inschakelpunt, zodat het systeem niet bij elke kleine bui heen en weer blijft springen. Het wacht tot er voldoende regenwater staat voordat het terugschakelt. Zo gebruik je zoveel mogelijk regenwater en zo min mogelijk drinkwater, zonder onnodig geschakel.

Waar moet je op letten bij de keuze van een omschakeling?

• Volautomatisch: het systeem schakelt zelf heen en weer tussen regenwater en drinkwater, zonder dat je er omkijken naar hebt.
• Conform NEN-EN 1717: bijvullen gebeurt via een vrije uitloop met luchtonderbreking, zodat het drinkwaternet beschermd blijft.
• Droogloopbeveiliging: de pomp slaat af voordat hij zonder water komt te staan, zodat hij niet beschadigt.
• Storings- en niveaumelding: je ziet wanneer er op drinkwater wordt bijgevuld of wanneer er iets niet klopt.
• Gescheiden, herkenbare leidingen: drinkwater en regenwater blijven strikt van elkaar gescheiden, conform de Nederlandse normen.

Wil je weten welke omschakeling en tankgrootte bij jouw verbruik passen, en wat dat oplevert aan bespaard drinkwater? Bereken het vrijblijvend of vraag een advies aan, dan kijken we samen naar de juiste opzet voor jouw situatie.