Hoe werkt een regenwaterfilter?

Een regenwaterfilter scheidt vuil van regenwater voordat het je opslagtank of regenput bereikt. Het water stroomt vanaf je dak via de regenpijp door een filterelement met fijne openingen of lamellen. Bladeren, takjes, zand en stof blijven achter en worden afgevoerd, terwijl het schone water doorstroomt naar de tank.

Hoe werkt een regenwaterfilter precies?

Een regenwaterfilter werkt door het water mechanisch te scheiden van vaste deeltjes. Regenwater stroomt vanaf het dak door een filterelement met openingen van doorgaans 0,3 tot 0,8 millimeter. Vuil dat groter is blijft achter en spoelt weg; het schone water valt door naar de tank. Geen pomp, geen stroom: zwaartekracht doet het werk.

Het slimme zit in de geometrie van het filter. Bij een lamellen- of cascadefilter staan fijne ribbels haaks op de stroomrichting. Het water buigt naar binnen en valt door de spleten naar de tank, terwijl bladeren en zand over het oppervlak doorglijden richting de overloop of het riool. Zo verstopt het filter zichzelf veel minder snel dan een platte zeef, die juve dichtslibt zodra er een handvol bladeren op valt.

Een regenwaterfilter is dus een voorfilter: het haalt de grove vervuiling eruit. Wil je het water gebruiken voor de wc, wasmachine of tuin, dan is dit precies genoeg. Voor drinkwater zijn extra zuiveringsstappen nodig, daarover verderop meer.

Welke soorten regenwaterfilters zijn er?

Er zijn grofweg vier types, die verschillen in plaats en fijnheid: regenpijpfilters, putfilters, externe filterputten en interne tankfilters. Welke je nodig hebt, hangt af van je dakoppervlak, hoeveel water je opvangt en waar het filter geplaatst kan worden. In de praktijk zien we dat de keuze vaak bepaald wordt door de ruimte en de bestaande regenpijp.

Regenpijpfilter (capillair filter)

Dit compacte filter zit in de regenpijp zelf. Het water stroomt langs een hellend zeefelement; door capillaire werking en oppervlaktespanning glipt het schone water naar binnen, terwijl bladeren langs de buitenkant doorvallen naar de overloop. Ideaal voor kleinere daken en bovengrondse regentonnen. De fijnheid is beperkter dan bij grotere filters.

Filterput en putfilter

Bij een ondergrondse regenput zit het filter in een aparte filterput of bovenin de tank. Hier wordt vaak een lamellen- of cascadefilter gebruikt dat grote volumes aankan. Dit is de gangbare oplossing bij een serieus regenwatersysteem voor huis en tuin, omdat het veel dakwater zonder verstopping verwerkt.

Fijnfilter en nafilter

Na het voorfilter kan een fijnfilter volgen met een maaswijdte tot 0,1 millimeter of fijner, om kleine zwevende deeltjes weg te vangen. Dit gebruik je als het water naar binnen gaat, bijvoorbeeld voor de wasmachine, of als opstap naar verdere zuivering.

Wat haalt een regenwaterfilter wél en niet uit het water?

Een standaard regenwaterfilter haalt vaste, zichtbare vervuiling eruit: bladeren, takjes, mos, dakgrind, zand en stof. Wat het niet doet, is bacteriën, opgeloste stoffen, geuren of kleurstoffen verwijderen. Het is een mechanisch filter, geen zuivering. Voor schoon spoel-, was- en tuinwater is dat ruim voldoende.

Belangrijk om te weten: gefilterd regenwater is helder, maar niet steriel. Het bevat nog micro-organismen en opgeloste deeltjes die je met het blote oog niet ziet. Daarom is gefilterd regenwater uitstekend voor de tuin, de wc en de wasmachine, maar niet zomaar drinkbaar of geschikt om mee te koken zonder verdere behandeling.

Hoe wordt regenwater drinkwater? De extra filterstappen

Om regenwater drinkbaar te maken zijn na het voorfilter vier stappen nodig: een sedimentfilter voor fijne deeltjes, een actiefkoolfilter voor geur en smaak, een ultrafiltratie- of membraanfilter tegen bacteriën, en tot slot UV-desinfectie tegen resterende micro-organismen. Pas dan voldoet het water aan drinkwaterkwaliteit.

1. Sedimentfilter: verwijdert zand, slib en zwevende stoffen, vaak tot 0,03 millimeter.
2. Actiefkoolfilter: neemt geuren, smaken en organische microverontreinigingen weg.
3. Ultrafiltratie of membraanfilter: houdt bacteriën en parasieten tegen.
4. UV-desinfectie: doodt resterende bacteriën en virussen met ultraviolet licht.

Voor de meeste huishoudens is deze hele keten overbodig: in Nederland is leidingwater veilig en betaalbaar, dus drinkwater uit regen is vooral interessant voor off-grid woningen of noodvoorraad. Voor wc, was en tuin volstaat het voorfilter ruimschoots.

Hoe vaak moet je een regenwaterfilter schoonmaken?

Een regenwaterfilter vraagt weinig, maar geen nul onderhoud. Controleer het filter twee tot vier keer per jaar, en altijd in de herfst als er veel bladval is. Spoel het filterelement af met schoon water en verwijder bladeren en slib. Een verwaarloosd filter slibt dicht, waardoor water langs de overloop wegloopt in plaats van je tank in.

Zelfreinigende lamellen- en cascadefilters voeren het vuil grotendeels zelf af naar de overloop, waardoor ze minder vaak aandacht vragen. Toch loont een blik na een flinke storm of in het bladseizoen. In de praktijk zien we dat juist het najaarsonderhoud het verschil maakt tussen een filter dat jarenlang probleemloos draait en eentje dat ineens overloopt.

Heb je altijd een regenwaterfilter nodig?

Ja, bij vrijwel elk regenwatersysteem is een filter onmisbaar. Zonder filter komen bladeren, zand en organisch materiaal rechtstreeks in je tank. Dat geeft bezinklagen, stank, verstopte pompen en sneller vervuilende leidingen. Een filter beschermt je hele systeem en houdt het water bruikbaar.

De enige uitzondering is een open regenton die je alleen met een gieter voor de tuin gebruikt; daar volstaat een simpel gaasje op de regenpijp. Zodra je water opslaat, oppompt of naar binnen leidt, is een echt regenwaterfilter de basis van een betrouwbaar systeem.

Wil je weten welk filter en welke opvangcapaciteit bij jouw dak en gebruik passen, of wat een compleet systeem kost? Bekijk dan vrijblijvend de mogelijkheden via onze calculator of vraag een offerte aan.